تاریخ لرستان

مردم ایل سگوند ابتدا در قسمت جنوبی لرستان و نزدیک خوزستان در دامنه های شمالی ارتفاعات کیرف وکوه کلا از رشته کوه های هشتاد پهلو زندگی می کردند وبه هین دلیل قشلاق خود را در خوزستان و ییلاق خود را در لرستان می گذراندند.در وجه تسمیه ایل سگوند نظرات مختلفی به شرح زیر بیان شده است:

((مرحوم رزم آرا مولف کتا ب جغرافیای نظامی ایران،لرستان می نویسد:مطابق اظهارات اهالی و اشخاص مطلع محل،چون آقا میر جد بزرگ علی خان ورحیم خان برای امرا ر معاش و زندگانی خودپاسبان و مستحفظ یک گله سگ و تازی بوده است.این است که از آن دوره تاکنون به نام سگوند(سگ بند)معروف شده اند....

عده ای از مطلعین نیز اظهار می دارندچون اصالتا طایفه سگوند از طایفه بنی کلاب عرب بوده وبه فارسی آنها را سگوند نامیده اند بدین خاطر این اسم بر روی این طایفه ماندگار شده ست.

حمید ایزد پناه محقق ونویسنده کتاب آثار باستانی و تاریخی لرستان میگوید((که شاید اجدادد انها سکاها بوده اند و سپس اعقاب این قومم با تحریف این کلمه وبا پسونداضافه به به این نام مشهور شده اند والا بعید بلکه ناروا است که اطلاق این نام را به این ایل از آن جهت بدانیم که جد آن ها سگ پرورش میداده اند ویا نام سگ در مفهوم(پاک و ارجمند)امده باشد و لقبی برا ی سکاهاست وترکیبی آن سکستان و سگزی هست که نمی تواند به معنی محل سگ و حالت نسبی و نوع آن باشد.اما در مورد اینکه اینان باقیمانده ای از قوم سکاها باشند مطلبی قابل بحث است که یتوان با توجه به نفوذی که این قوم داشت و برخوردها و جنگ هایی که با مادها داشته اند وهمچنین مسیر نفوذ آنان این ادعا را می توان عنوان کرد)) .

ریاست ایل سگوند با خانواده ی علی دوست نامی بوده است و پس از او خانجان و صفر خان و محمد حسن خان ریاست این ایل را بر عهده داشته اند. امروزه ه تیره ای از ایل سگوند به نام علی دوست وجود دارد.

تا اوایل سلطنت محمد شاه قاجار (1250-1264ق)ریاست ایل سگوند با خا نواده ی علی دوست خان بوده است که آخرین آنان محمد حسن خان بوده است.در این هنگام حاج خداد خان با کمک تیره مختوا  قدرت را به دست گر فتند .پسران حاجی خدادا به علت دشمنی که از قبل با طایفه ساکی داشتند بر علیه طایفه مزبور با کمک طایفه های بهاروند،قلاوند،میر ،جودکی و پاپی که تحت شعاع طایفه ساکی بودندو از ظلم و ستم روسای این طایفه به تنگ آمده بودند متحد شده و حسین خان رئیس طایفه ساکی را به قتل رساندند.پس ازپا یان این ماجرا حاج خداداد خان با کمک تیره مختوا  بر تیره علی دوست  تسلط یافته و از این زمان   حاج خداداد خان ریاست  ایل سگوند  را بر عهده گرفتند

پس از چندی بر سر ریاست ایل سگوند بین پسران حاجی خداداد خان اختلاف افتادوچون چهار برادر از دو مادر بودند از این رو برادران بطنی به هم پیوستند و در نتیجه ایل سگوند هم به دو شعبه به نام سگوند حاجی عا لیخانی  و سگوند رحیم خانی تقسیم شد

تا سال 1308 شممسی هر دو طایفه در کنار هم زندگی می کردند ولی در این سال صادق خان رئیس سگوند رحیم خانی یاغی شده و پس از نیرد مختصری که با نیروهای دولتی می کندمغلوب وفراری شده وی چند ماه متواری بود تا اینکه به دست یک نفر از اهالی سرخه  اعراب که از طوایف شمالی خوزستان بود به قتل رسید.طایفه او را دولت وقت به ناحیه شوش کوچانید و امروز نیز در همین ناحیه به سر می برد.پس از کشته شدن صادق خان دو پسر عمویش غلام خان پسر خانجان و محمد حسین  خان پسر حسین خان  سرپرستی طایفه طایفه سگوند رحیم خانی را به عهده گرفت و با دولت در سرکوبی اعراب همکاری نموده است.

تیره های اصلی سگوند رحیم خانی عبارتند از.رحیم خانی-  مهدی خانی-قلی-حاج مشه-مختاری -محمد حسین -سگوند خرده-علی دوست-حاج کلی-مختوا و تیره های فرعی  سگوند رحیم خانی عبار تند از مال امیر-سلیورزی-کرد-فهلو ان-نوکرمرا-عین الوند-ساکی-قپال-رشنو-ماکنعلی-رجکه-خداوردی-پمه حر-کاکالی   خو انین و روسا ی سگوند رحیم خانی عبارتند از .فاضل خان- سرتیب خان (تیپه)-حسن خان-صادق خان-غلام خان-محمد حسین خان

سگوند حاج عا لیخانی  : این طایفه در نواحی ۀبستان ،زاغه ماهی ازنا و روستای زاهد سکونت داردو نطقه مسکونی آن در قسمت شرقی شهر خرم آباد بین رودخانه های آب دز و ارتفاعات کیرف وکوه کلا  و  واقع شداه است. خوانین وروسای سگوند عا لیخانی عبارتند از  مهر علی خان- شیرمحمد خان-  کریم خان - محمد حسین خان -اسدالله خان-فتح الله خان-اکبر خان- ایمانقلی خان بوده است .سگوند حاجی علی خانی ازدو قسمت اصلی و فرعی تشکیل شده است و در سال 1323 بالغ بر 500 خانوار بوده اند.

تیره های اصلی سگوند عا لیخا نی عبارتنداز :

مختوا، قلی، علی دوست، خداوردی، زینل، عالیخانی-چهار میر-

تیره های فرعی  سگوند عا لیخا نی عبارتند از پیامنی، فقیر، چکمه سی ،ساکی، طایفه باجو لو ند، طایفه دالوند- کایدرحمت- صو فی وند -عین الوند -ما کنعلی -نباتوند -پمه حر-سیفیلان-حسن گاویار-عین الوند-فهلوان-حسن گاویار-تجار-

گویش آنان غیر از چند تیره لک مهاجر از هرو ،لری می باشد